Povežite se sa nama

Region

Tito: Ličnost na granici između realnosti i teorije zavjere

Objavljeno

Doživotni predsednik i maršal Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, čovek o kome su se ispredale i bajke i legende, čija je smrt pre 40 godina naterala celu naciju da brizne u plač: Josip Broz Tito – živopisna ličnost o kojoj samo retki nemaju mišljenje.

Legendarni komandant čiji su partizani vodili nebrojene bitke sa moćnijim protivnikom i uspeli da, uz pomoć saveznika pobede nacističke snage tokom Drugog svetskog rata, pamti se i po drugačijoj politici od ostalih komunističkih vođa – ravnoteži između Istoka i Zapada.

Za jedne je najveći sin jugoslovenskih naroda i narodnosti, svetski priznat političar i glavni šraf u nekadašnjoj osovini – bratstvo i jedinstvo – za druge, strani špijun koji je radio na podrivanju nacionalnih interesa i identiteta jedne od suprotstavljenih strana.

Tito je i danas na granici između mita i realnosti, između stvarnosti i teorije zavere.

Josip Broz u Prvom, drug Tito u Drugom svetskom ratu

O učešću u Prvom svetskom ratu kažu da nije voleo da govori, a jedan od razloga je što je prve mesece rata proveo na frontu u Srbiji kao pripadnik 25. puka, takozvane 42. Vražje divizije.

Početkom 1915. godine je poslat na front u Rusiju gde biva ranjen, a onda i smešten u bolnicu gde provodi više od godinu dana.

Posle povratka u novoformiranu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca 1920. godine priključuje se Komunističkoj partiji Jugoslavije (KPJ).

Pre rata je majstorski zanat pekao u bravarskim radionicama, a radio je i u nekoliko fabrika. I posle rata je nastavio radnički život, a pojedini izvori govore da je neko vreme proveo u Smederevskoj Palanci, kao radnik u fabrici vagona Jasenica, preteči Goše.

Na radnim mestima je širio reč o komunizmu, a vremenom je energiju usmerio na politički rad, pa je 1937. godine postavljen za generalnog sekretara Centralnog komiteta KPJ.

Tih godina je često boravio u Moskvi.

Prema jednoj od teorija zavere pravi Tito je nestao u Rusiji, a u Jugoslaviju je poslat ruski špijun.

U mnogim knjigama koje se bave mitovima o Titu, pripisuju mu se špijunske aktivnosti, posebno u međuratnom periodu. Navodi se da je bio nemački, britanski, pa čak i austrougarski obaveštajac, slično kao i sa nacionalnošću.

tito

Inače, Tito je u nekim teorijama zavere nekoliko puta umirao – jednom tokom Prvog, pa onda i tokom Drugog svetskog rata.

Iz Drugog svetskog rata Tito izlazi kao vođa pokreta otpora, maršal i pobednik.

Odmah po formiranju Narodnooslobodilački i partizanskih odreda Jugoslavije (NOPOJ) – 27. juna 1941. godine, Tito postaje njihov glavni komandant.

Tokom rata je rukovodio akcijama partizana, sastajao se sa vođom četnika, odnosno Jugoslovenske vojske u otadžbini – Dražom Mihailovićem 1941. godine u pokušaju da ujedine snage, a uspešno je i izbegao klopku za likvidaciju nemačkih nacista – desant na Drvar.

Vladimir Dedijer, jedan od Brozovih biografa, zabeležio je da je Tito bio ranjen juna 1943. godine, usled nemačkog bombardovanja. Od sigurne smrti ga je spasao nemački ovčar Luks, nerazdvojni Titov ratni drug.

Na drugom zasedanju AVNOJ-a u bosanskom gradu Jajcu 29. novembra 1943. godine postavljeni su temelji druge, socijalističke Jugoslavije, a Tito je proglašen za maršala – najviše vojno zvanje u jugoslovenskoj vojsci.

Narodnost

Tito je bio Jugosloven, Hrvat ili neko treći?

Kolale su razne priče o njegovom poreklu – neki su govorili da je Jevrej, pojedini da je Mađar, a bilo je i verzija u kojima je predstavljen kao Nemac.

Sumnju je dodatno pospešio dokument američke Nacionalne agencije za sigurnost, u kome piše da je najverovatnije bio Rus ili Poljak, zbog naglaska kojim je govorio srpskohrvatski jezik.

U nepotpisanom dokumentu koji je objavila ova obaveštajna služba piše da su do takvog zaključka došli na osnovu fonetske analize Titovog govora iz 1977. godine, gde njegov akcenat više odgovara ruskom ili poljskom jeziku, a ne srpskohrvatskom.

Ipak, takav govor se zvanično pripisuje njegovom poreklu, jer mu je majka bila Slovenka, otac Hrvat, kao i mestu rođenja – Kumrovcu, u hrvatskom Zagorju, gde se govori kajkavskim narečjem.

tito-jovanka-broz

Tito kao predsednik

Tito je 1948. godine rekao „istorijsko ne” Josifu Visarionoviču Staljinu, vođi Sovjetskog saveza – potez koji je šokirao i Istok i Zapad.

Nepristajanje da SSSR bude vrhovni komunistički autoritet, protivljenje diktatu i kontroli Moskve, težnja ka državnom suverenitetu i privredna nezavisnost bili su samo neki od razloga razilaženja Tita i Staljina.

Tako je utaban put političkoj neutralnosti Jugoslavije, koja je 1. septembra 1961. godine ozvaničena osnivanjem Pokreta nesvrstanih u Beogradu – međunarodne organizacije zemalja koje nisu želele da se opredele za neku od suprotstavljenih strana u Hladnom ratu.

Bilo je komunista koji su posle raskola Tito-Staljin i dalje bili na strani Sovjetskog saveza, a dobar deo – čak i neki od Brozovih ratnih saboraca – završio je u zatvorskom logoru na Golom otoku u Hrvatskoj.

Prema nekim podacima, do 1956. godine je na Golom otoku bilo zatvoreno između 17.000 i 32.000 ljudi, dok je oko 6.000 njih umrlo ili ubijeno.

Zatvor je radio sve do kraja 1988. godine.

Tito kao najbolji Drug

Godine 1968. širom sveta su buknuli studentski protesti, pa tako i u Beogradu, početkom juna.

Studenti su protestovali protiv „crvene buržoazije” i birokratizacije društva, a tražili su bolji standard i ekonomske uslove, reformu univerziteta i „povratak izvornom komunizmu”. Država je na protest odgovorila akcijom policije.

Nasilje tokom akcije nateralo je studente u blokadu fakulteta, a onda je 9. juna Tito preko televizije rekao: „Studenti su u pravu”.

Deo studenata je te večeri igrao kozaračko kolo i slavio, a neki su u narednim godinama zbog angažovanja u protestima imali problema sa državom,

Mnogi danas Titov režim vide kao autokratski – zbog nedostatka političkog pluralizma, gušenja drugačijeg mišljenja, titule doživotnog predsednika Jugoslavije – od 1953. godine do smrti i kulta ličnosti koji je gradio državnim praznicima – pre svega, Danom mladosti kao masovnim obeležavanjem njegovog rođendana 25. maja.

Iako je prema zvaničnim podacima Tito rođen 7. maja 1892, ovaj praznik obeležavao se 25. maja od 1945. godine, okupljajući omladinke i omladince iz svih delova nekadašnje zemlje – od Vardara do Triglava.

Praznik se do 1957. obeležavao samo kao Titov rođendan, da bi te godine, na inicijativu predsednika, postao Dan mladosti.

Sastavni deo ceremonije bila je i Štafeta mladosti. Nju su omladinci, radnici i seljaci nosili kroz čitavu Jugoslaviju mesec i po dana, da bi je na kraju, na sletu na stadionu JNA u Beogradu, neko od najboljih predao drugu Titu.

Više od 22.000 štafetnih palica čuva se u Muzeju Jugoslavije, a u njihovoj unutrašnjosti se nalaze pisma Titu poslata iz različitih krajeva zemlje.

Štafeta mladosti poslednji put je uneta na stadion JNA 25. maja 1987. godine, a održavanje sleta je zvanično ukinuto početkom naredne godine.

Izvor: Luftika.rs

Kliknite za komentarisanje

Postavi komentar

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Promo

©2020 Skener Info. Sva prava zadržana.